رسانه‌های امروز

رسانه‌ها ماشین زمان‌اند. آن‌ها به یاد می‌آورند و فراموش می‌کنند. رسانه‌ها پرده‌ی نمایشند، همانطور که بخشی از خاطرات و تاریخ را برای ما ثبت می‌کنند، همان‌طور که مجموعه‌ای از خاطرات را برای ما زنده نگه می‌دارند و یا از طریق دوباره شکل دادن به رویدادها، اتفاقات و وقایع در آن سهیم می‌شوند. آن‌ها همچنین تمایل دارند گذشته‌ی خودشان را با استفاده از تصاویر آرشیوی زنده کنند. در واقع به نظر می‌رسد رسانه‌ها همان‌طور که نگاهی نوستالژیک به گذشته دارند – به گذشته‌ی خودشان هم چنین نگاهی را تعمیم می‌دهند.

مفهوم “نوستالژیک”  اشاره‌ایست به احساس یا حالتی که تازه نیست. میلی که اول بار توسط یک پزشک سوئیسی در قرن ۱۷ برای تشریح پدیده “غربت‌زدگی” به کار رفت. از مفاهیم نزدیک به آن می‌توان به مالیخولیا اشاره کرد یا حسرت و آرزو (yearning). اما این روزها به نظر می‌رسد گاهی با  رونق روزافزون این مفهوم روبرو می‌شویم: یک نمونه از این دست فیلم آرتیست بود که بازگشت و جان‌بخشی دوباره به سینمای صامت را در خود داشت.

نوستالژیک بودن و یادآوری بخش‌هایی از گذشته می‌تواند شامل فراموشی هم بشود. پس می‌شود پرسید چه نوع از خاطرات متمایزند؟ آیا رسانه‌ها واقعا می‌توانند نوستالژیک بشوند یا باشند؟ کدام فرم مشخص از نوستالژی در جامعه‌ی امروزی نمایان می‌شوند و چرا؟ آیا افراد می‌توانند نوستالژیک باشند یا این‌گونه وانموده شوند -بدون این‌که تجربه‌ای از آن‌ها در گذشته وجود داشته باشد؟ چه نوع از نوستالژی سیاسی قابل تشخیص است؟ تاثیر نوستالژی بر مارکتینگ رسانه‌ای و نفوذ اقتصادیش تا کجاست؟ و در نهایت آیا استفاده از گذشته در همه‌ی گونه‌های قابل تصورش و در نظام‌های مختلف فرهنگی امری به دلخواه و اختیاری‌ست؟

کنفرانسی که قرار است ۱۳ و ۱۴ سپتامبر امسال توسط انستیتو مطالعات ارتباطات، رسانه‌ها و ژورنالیسم در دانشگاه ژنو سوئیس برگزار شود قصد دارد به این موضوعات در زیر عنوان “بازگشت به گذشته – رسانه‌های خاطره‌انگیز و فرم‌های واسطه در نوستالژی” بپردازد. خلاصه‌ای تیترگونه از موضوعات مورد توجه این کنفرانس جالب از این قرار است:

نوستالژی و رسانه‌ (های همگانی)

عمومیت، وب و گروه‌های حامی

روایت‌های سمعی و بصری، نمایش

برنامه‌های سریالی‌ و بازگشت‌های به گذشته

اخبار، ژورنالیسم، مطبوعات چاپی

بازآفرینی برنامه‌های رادیو و تلوزیونی، کشف آرشیوها

سیاست گذشته، نظام‌های سیاسی، نوستالژی

برنامه‌های مشخص رادیو و تلوزیونی

عکس، کمدی، بازی‌های ویدیوئی و تکنولوژی‌های جدید

معماری، طراحی محصولات و مد

روانشناسی و تاریخ نوستالژی

مهاجرت، تازه واردها، غربت‌زدگی

نقشه‌های جغرافیایی، چشم‌اندازهای توریستی و روستاها

فولکلور، سنت‌ها، نوستالژی‌های محلی

موزها، نمایشگاه‌ها و هنر مدرن

اقتصاد، مارکتینگ و نوستالژی

تئوری‌ها و روش‌شناسی

مطالعات رسانه‌ای نوستالژی و رویکردهای انتقادی

تجدید حیات فلاسفه و متفکران گذشته در علم، هنر و دیگر قلمروهای پژوهش

هر چه که یک عکس در اختیار دید ما قرار می‌دهد و به هر شیوه‌ای که عمل می‌کند، باز عکس، همواره نادیدنی است: عکس، آن چیزی که می‌بینیم، نیست (رولان بارت، اتاق روشن، برگردان فرشید آذرنگ).

اما شاید بعضی عکس‌ها به چیزی فراتر از یک عکس تبدیل می‌شوند، تا مرز همه‌ی تعریف‌ها را هم به چالش بکشند، این عکس Damir Sagolj را می‌شود از جمله‌ی همین استثناها دید، وقتی که قاب عکس به اندازه‌ی سرنوشت یک مردمی وسیع می‌شود.

این عکس را Damir Sagolj در سفرش به کره‌ شمالی که برای گزارش قحطی ناشی از سیل به آن‌جا داشت گرفته‌است. در این مسافرت او این فرصت را پیدا کرد که تا حدی بتواند خارج از کنترل همیشگی مقامات این کشور در آن به عکاسی بپردازد.

عکس ساختمان‌های بی‌شکلی را نشان می‌دهد، با دیوارهایی قلعه مانند که در فضای سرد آن فقط شعاعی از نور به تصویر کیم ایل سونگ رهبر سابق این کشور تابیده است.

Damir Sagolj برای این عکس جوایز متعددی را برنده شد، و عکس او بارها در فهرست برترین‌های سال ۲۰۱۱ قرار گرفت. مانند جایزه World Press 2011  یا در رویترز که به عنوان بهترین عکس سال انتخاب شد.

موضوع روزنامه‌نگاری تقریبا همواره برای سینما جذاب بوده و کم و بیش می‌شود در آثار بهترین کارگردان‌ها هم رد پای آن را به گونه‌های مختلف پیدا کرد. مدتی بود که در فکر تهیه‌ی فهرستی از بهترین آثار در این زمینه بودم که به طور اتفاقی به فهرستی در این‌جا برخوردم و تصمیم گرفتم فعلا آن را جانشین ده فیلم مورد نظر خودم کنم که برای آماده کردن لیست آن احتیاج به وقت بیشتری دارم.

۱۰ – همشهری کین

همشهری کین فیلم ناشناخته‌ای نیست، فیلمی که بارها صدرنشین فهرست بهترین‌ها در تاریخ سینما شده، شاهکاری از اورسن ولز درباره زندگی یکی از غول‌های رسانه‌ای آمریکا ویلیام راندولف هرست درعصر روزنامه‌های زرد.

ادامه ی نوشته

یکی از همین موارد واژه‌ای است که به تازگی کمیسیون ارتباطات فدرال آمریکا برای توصیف وضعیتی تازه در روزنامه‌نگاری برگزید: “Hamsterization” که برای توصیف یک آسیب جدی در شغل روزنامه‌نگاری انتخاب شده است، و علت آن افزایش وظایف کاری همراه با رشد و تغییر سریع پدید آمده در جریان اطلاعات دیجیتال است، آن‌ها در تعریف این واژه می‌گویند: ” در حالی که اتاق‌های خبر هر روز کوچک‌تر می‌شوند، وضعیت شغلی گزارشگران باقیمانده نیز در حال تغییر است. به طور معمول آن‌ها با یک چرخه‌ی ضرب الاجلی مواجهند از یک طرف باید مطالب را برای وب‌سایت روزنامه بفرستند و از طرف دیگر نسخه‌ی چاپی آن را آماده کنند. ریشه این واژه‌سازی البته به مقاله‌ی دَن استارکمن بر می‌گردد “Hamster Wheel” در Columbia Journalism Review.

پدیده Hmsterized News فقط مربوط به روزنامه‌نگارن نیست بلکه تاثیر آن را بر مصرف کنندگان خبرها هم می‌توان دید. وقتی روزنامه‌نگاران زمان کافی برای تهیه گزارش‌ها ندارند به طور طبیعی کیفیت اخبار و گزارش‌ها پایین‌تر خواهد بود و کیفیت در اولویت کمتری نسبت به سرعت قرار می‌گیرد. ما شاهد گزارش‌های کمتری خواهیم بود که قبلا توسط گزارش‌گران روزنامه با دنبال کردن ماجرا در خیابان، گفتگو با افراد و کاووش در ادارات دولتی به دست می‌آمدند. در حالی که امروز در بیشتر موارد جستجو و دنبال کردن اینترنتی مطلب جای آن را گرفته‌اند، پس خیلی عجیب نیست اگر شاهد گزارش‌های متعددی هستیم که تا حدود زیادی به یکدیگر شبیه می‌شوند.

سرعت در تولید اخبار حتی ممکن است سوالات اخلاقی زیادی را نیز به دنبال داشته باشد، همان‌طور که گزارش‌گر سابق نیویورک تایمز Zachery Kouwe به خاطر تقلب در کار مجبور به استعفا شد.

• منبع

مدتی پیش وقتی ژنرال استنلی مک کریستال فرمانده نیروهای آمریکایی و ائتلاف در افغانستان به خاطر اظهاراتش در مصاحبه با مجله‌ی رولینگ استون به آمریکا فراخوانده و درنهایت از کار بر کنار شد، یکی از بحث‌های حاشیه‌ای که در رابطه با این رویداد پیش آمد به روش مصاحبه مایکل هاستینگز بر می‌گشت و این پرسش مطرح بود که آیا روش هاستینگز در این مصاحبه ارتباطی هم با “Gotcha ژورنالیسم” داشته است یا نه؟ در آن زمان جستجوی من در منابع فارسی روزنامه‌نگاری که در دسترس داشتم از جمله دو کتاب واژه‌نامه روزنامه‌نگاری و ارتباطات به نتیجه‌ای نرسید و اثری از این اصطلاح در آن‌ها نیافتم.

آن‌چه در پی می‌آید برگردانی از روایت فعلی ویکی‌پدیا درباره‌ی این اصطلاح کمتر شناخته‌ شده‌ی روزنامه‌نگاری است.

Gotcha ژورنالیسم
اصطلاح Gotcha ژورنالیسم برای تشریح شیوه‌هایی از مصاحبه به کار می‌رود که طراحی می‌شوند برای به دام انداختن مصاحبه شونده و فراهم کردن زمینه‌ی اظهار نظری از او که در نهایت آسیب‌زننده و رسوایی‌آور است برای شخصیت، صداقت یا شهرت فرد. هدف ساختن فیلم یا ضبط صدای مصاحبه است که می‌تواند به طور گزینشی ویرایش، گردآوری و در نهایت برای نشان دادن سوژه در وضعیتی نامطلوب پخش یا منتشر شود.

تکنیک‌ها
منحرف شدن از عنوان مصاحبه، سپس چرخاندن آن به طرف یک موضوع مناقشه‌برانگیز، پیش بردن مصاحبه شونده به طرف پذیرفتن یک جواب خاص، همچنین مواجه کردن او با مطالب از پیش آماده و طراحی شده برای متناقض‌نمایی و بی‌اعتبار کردن موقعیت شخص، حمله‌ی مداوم برای برهم زدن تمرکز تا سپر انداختن آن‌ها و رسیدن به پاسخ دردسرساز، از جمله تکنیک‌های Gotcha ژورنالیسم محسوب می‌شوند. یک تکنیک دیگر سکوت بعد از پاسخ مصاحبه شونده است که معمولا باعث می‌شود شخص برای پر کردن آن چیزی بگوید. طراحی Gotcha ژورنالیسم معمولا برای نگه داشتن مصاحبه شونده به روش‌های مختلف در وضعیت دفاعی است، به طور مثال: با درخواست از مصاحبه شونده برای توضیح برخی اظهارات که از بافت اصلی دیگر متن‌ها خارج شده‌ و می‌توانند به طور مؤثری مانع شوند تا مصاحبه شونده بتواند بحث‌های مورد نظر خودش را دنبال کند.
هدف Gotcha ژورنالیسم همیشه از پیش برنامه‌ریزی شده و برای رسوا ساختن یا بی‌اعتبار کردن مصاحبه شونده بوسیله شکل دادن تصویری متناقض‌نما، بد نهاد، فاقد صلاحیت یا غیراخلاقی از شخص است. این تاثیر از طریق تکرار نمایش گزینش شده‌ای از گفته‌های شخص در سخنرانی عمومی و در ادامه دستچین کردن صحنه یا تصاویری که برای تقویت کردن ذهنیتی منفی از مصاحبه شونده ترتیب داده شده به دست می‌آید.
البته برخی از این روش‌ها می‌توانند برای بررسی موضوعاتی که موارد واقعا رسوایی‌آوری در آن‌ها پنهان است بکار روند یا آشکار کردن کاری اشتباه که انجام شده، در واقع خط تمایز ظریفی بین روزنامه‌نگاری سالم و Gotcha ژورنالیسم وجود دارد.
نمونه‌ای از Gotcha ژورنالیسم: شهرداری را در نظر بگیرید که در یک سخنرانی ادعا می کند وضعیت اشتغال در دوران تصدی او به بالاترین میزان رسیده است. از طرف دیگر رسانه‌های خبری ممکن است تکرار و پیگیری این سخنرانی را با نمایش صف‌هایی از مردان و زنان ناامیدی همراه کنند که به اداره کار مراجعه کرده‌اند، و حتی پخش مصاحبه‌ای که در آن از یکی از این اشخاص خواسته می‌شود که نظرش را درباره‌ی این سخنرانی شهردار بیان کند. مصاحبه شونده در این وضعیت ممکن است طعمه‌ی سوال‌هایی قرار بگیرد که جوابی کاملا آشکار دارند، مثل این سوال: شهردار می‌گوید که میزان بیکاری در پایین‌ترین حد است، شما چه پاسخی دارید؟
یکی دیگر از روش‌ها در Gotcha ژورنالیسم به مسیر غلط بردن مصاحبه است با پخش بخش‌هایی از اظهارات قبلی خود شخص یا گمراه کردن مخاطب درخصوص این‌که عقاید کارشناسی چگونه بدست آمده‌اند. برای نمونه: فیچر (feature) بخصوصی را در نظر بگیرید که درباره‌ی مصرف مواد مخدر در مدارس تهیه شده است. در این‌جا ممکن است “کارشناس” برای اضافه کردن بار احساسی گزارش آماری مصنوعی ارائه کند که اشاره دارد به افزایش سه برابری استفاده از مواد مخدر در مدارس حومه شهر، و این پرسش را مطرح کند که چه می‌توان درباره‌ی این آمار گفت اگر واقعی بود. متخصصی ممکن است درباره این موضوع چنین بگوید، ” اگر این مسئله در حال اتفاق افتادن است، این روند نگران کننده خواهد بود، اما خدا را شکر که این‌طور نیست” برای بی‌اعتبار کردن نظر این متخصص شکل نهایی کلیپ ممکن است به این صورت ارائه شود ” ما از آقای دکتر اسمیت خواستیم تا نظرشان را درباره‌ی استفاده از مواد مخدر در مدارس بیان کنند” و در ادامه کلیپ قسمتی از نقل قول آورده می‌شود که در آن این‌گونه به نظر می‌رسد که دکتر اسمیت در پی انکار هر گونه استفاده از مواد مخدر در مدارس است.
در حالت دیگر نقل قول دکتر در قالبی قرار می‌گیرد که به خواسته‌های گزارش‌گر تحقق می‌بخشد، در این حالت در گزارش گفته می‌شود، “ما از دکتر اسمیت درباره افزایش استفاده از مواد مخدر سوال کردیم” گزارش با این گفته دکتر اسمیت دنبال می‌شود ” این روند نگران کننده خواهد بود”.
دست‌کاری نقل قول‌ها، تصاویر و صحنه‌های آرشیوی در هنگام ویرایش معمولا عادی است بخصوص برای مجلات خبری و نمی‌توان آن‌ها را Gotcha ژورنالیسم محسوب کرد تا زمانی که یک کوشش عمدی برای گمراه کردن مصاحبه شونده، کارشناس یا مخاطبان در آن دیده نشود.
یک شیوه‌ی رایج دیگر پیدا کردن موارد استثنایی و تعمیم دادن عمومی آن است که از طریق یک گوینده یا مصاحبه شوند ارائه می‌شود. مثلا وقتی در هفته‌های بعد از توفان کاترینا مقامات دولتی آمریکا اظهاراتی در ساماندهی و پیشرفت امور داشتند، تعدادی از رسانه‌ها به دنبال مخابره‌ی این گفته‌ها، فیلم‌هایی از آب‌گرفتگی خانه‌ها، فرار مردم، به همراه مصاحبه‌ با افرادی پخش می‌کردند که همچنان متاثر از فاجعه بودند. اظهارات مقامات می‌توانست درست یا دروغ باشد اما نشان دادن برخی از مشکلات که وجود داشتند نمی‌توانست به طور کلی عدم پیشرفت را اثبات کند.

تاریخچه
اصطلاح Gotcha ژورنالیسم از یک تیتر خبری سال ۱۹۸۲ روزنامه سان انگلیس می‌آید. در این تیتر برجسته “GOTCHA” اشاره داشت به رویداد جنگ فالکند. ( این تیتر در حقیقت اظهار غروری بود برای موفقیت‌آمیز بودن حمله‌ی انگلیسی‌ها و ربطی به آن‌چه بعد “Gotcha ژورنالیسم” نامیده شد نداشت).
یکی از اولین نقل قول‌ها که در آن به عبارت “Gotcha ژورنالیسم” اشاره شده، کاربرد آن توسط استارت کی اسپنسر در روزنامه لس‌آنجلس تایمز در سال ۱۹۸۷ است.
شرح کاملی از آن نیز در در کتاب Stick It Up Your Punter نوشته‌ی کریس هری وجود دارد. این عنوان همچنین در فیلمی که در سال ۱۹۹۴ درباره‌ی شغل روزنامه‌نگاری با عنوان The Paper تهیه شد به‌کار رفته است، فیلمی که بر اساس بخشی از کتاب هریس تهیه شد.
معاون سابق رئیس جمهوری آمریکا دن کوایل اشاره داشت به اصطلاح ” Gotcha ژورنالیسم” در سال ۱۹۹۹ در جریان یک مصاحبه talk-show به میزبانی دیوید لترمن.
در خلال انتخابات رئیس جمهوری آمریکا در سال ۲۰۰۴، ستون‌نویس روزنامه وال استریت ژورنال، Gordon Crovitz پیشنهاد داد که اصطلاح ” Gotcha ژورنالیسم” به شدت از سوی مدیران مبارزات انتخاباتی جمهوری‌خواهان برای کاستن از اعتبار مصاحبه‌های روزنامه‌نگاران درباره جنگ عراق به کار رود.